Parafia pod wezwaniem Świętego Wawrzyńca w Ryńsku, województwo kujawsko-pomorskie, gmina Wąbrzeźno.

Obszar parafii charakteryzują skupiska pagórków kemowych. gliniasto-piaszczystych w rejonie Ryńska, Trzciana, Przedworza, Sosnówki i Ludowic rozdzielonych krajobrazem równinnym o podłożu piaszczysto-torfiastych, zmeliorowanym. Tereny odkryte z wyjątkiem skupisk lasów: iglasto-liściastego w części wschodniej parafii i liściasto-iglastego nad jeziorem Wieczno.

Historia parafii

Parafię założyli Krzyżacy około 1300 roku,  wydzielając ją z wąbrzeskiej. Zachował się krzyżacki dokument lokacyjny Ryńska z 1341 roku W źródłach wieś występuje jako:Renis - 1341 rok, Renys - 1397 rok, Renycz - 1411 rok, Reynis - 1453 rok, Rynsko - 1526 rok, od początku XVII wieku - Ryńsk, w latach 1902-1921 - Rheinsberg. Własność rycerska a następnie szlachecka.

W czasie wojny 1414 roku kościół został obrabowany na kwotę 500 grzywien. W 1419 roku plebanem był Bomgarthen. Parafia została wymieniona w spisie z 1445 roku, powstałym w związku z planowanymi parafialnymi synodami świeckich. Wezwanie św. Wawrzyńca istniało na pewno już od 1647 roku. Od XVI wieku do 1886 roku patronat nad kościołem sprawowali miejscowi dziedzice. W parafii około 1360 roku urodził się Mikołaj z Ryńska, który założył wraz z braćmi 24 lutego 1397 roku w Radzyniu Chełmińskim Towarzystwo Jaszczurcze. Dowodził chorągwią ziemi chełmińskiej w bitwie pod Grunwaldem, podczas której oddał się w ręce polskie. Zostało to uznane przez Krzyżaków za zdradę. Wszedł następnie wraz z innymi członkami szlachty chełmińskiej w porozumienie z komturem radzyńskim, przypuszczalnie celem obalenia rządu wielkiego mistrza. Zdradzony został podstępnie uwięziony i stracony po 17 maja 1411 roku w Grudziądzu.

Kościół w czasie II wojny światowej

Proboszcz w Ryńsku ksiądz Feliks Żelewski, aresztowany przez hitlerowców 24 października 1939 roku wraz z innymi księżmi dekanatu wąbrzeskiego został uwięziony w Dębowej Łące. Zwolniony w listopadzie 1939 roku, przez cały czas okupacji pracował jako proboszcz w Ryńsku.

Cmentarze:

Ryńsk
- parafialny, przykościelny z 1800 roku, nieczynny od 1927 roku
- parafialny z 1936 roku, ewangelicki z 1900 roku, nieczynny od 1945 roku

Ludowice
- ewangelicki, z drugiej połowy XIX wieku, nieczynny od 1945 roku
- epidemiczny z 1914 roku, nieczynny.

 

Żródło: Diecezja Toruńska. Historia i teraźniejszość. Tom 18, Zespół redakcyjny ks. Stanisław Kordasz, Toruń 1994

 

Kościół pw. Świętego Wawrzyńca, gotycko-renesansowy powstał w pierwszej połowie XIV wieku.

Kościół filialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w stylu neoromańskim wyniesiony dla wspólnoty ewangelicko-unijnej w latach 1897-1898, rozbudowany w latach 1908-1909. Po drugiej wojnie w użytkowaniu parafii katolickiej.

źrółdło: http://lapidaria.wikidot.com/

 

Proboszczowie parafii:

ks. Wojciech Jonik - obecnie urzędujący proboszcz
ks. Tomasz Fryc
ks. Sylwester Ćwikliński
ks. Marek Linowiecki


Zmarli proboszczowie:
ks. Jan Nykiel
ks. Bogdan Milewski
ks. Jerzy Kowalski
ks. Czesław Dziedzic
ks. Franciszek Licznerski
ks. Ignacy Piotrowski
ks. Antoni Marański